Artykuły
Budownictwo sakralne i jego rola w budowaniu nowego stylu
Architektura romańska rozwinęła się na przełomie X-XIII wieku w nowo powstających, samodzielnych krajach Europy. Określenie romańska zostało wprowadzone dopiero w dziewiętnastym wieku, naprzód w filologii dla zdefiniowania grupy języków, która wywodziła się z łaciny, potem dla sztuki oraz architektury, która powstała po ponownym zainteresowaniu się sztuką starożytnego Rzymu. Okres trwania architektury romańskiej jest umowny. Przyjmuje się go różnie w danych państwach. Najtrudniej jest zdefiniować moment przejścia od architektury wczesnego chrześcijaństwa do romańskiej we Włoszech. Przyjęto, iż pod tym względem Francja oraz Niemcy wyprzedziły Włochy. Tak samo mało precyzyjnie definiuje się moment zakończenia epoki romańskiej. Najwcześniej, bo już w połowie dwunastego wieku, od tego stylu odeszli budowniczowie we Francji, w innych krajach Europy okres romański trwał jeszcze przez prawie cały wiek.Po przekroczeniu 1000 roku, który wydawał się ludziom żyjącym w na przełomie wieków momentem bardzo wyjątkowym, rozpoczęło się na szeroką skalę wznoszenie nowych kościołów. To właśnie budownictwo sakralne odegrało bardzo ważną rolę w budowaniu nowego stylu architektonicznego, który później został nazwany stylem romańskim. Kościoły pełniły w tym czasie dwie role: były ośrodkami kultu i bardzo często spełniały funkcję obronną, dając schronienie w czasie oblężeń. Użycie kamienia, jako najczęściej wykorzystanego budulca oraz obronny charakter budowli, miały wielki wpływ na kompozycję bryły budowli. Kościół romański był to budynek, który składał się z prostych brył (prostopadłościanów, walców, ostrosłupów) o surowym, ciężkim i przede wszystkim monumentalnym charakterze. Grube mury oraz wąskie otwory okienne jak i drzwiowe, masywne wieże, podkreślały obronność założeń. Rzeźba czy malarstwo były podporządkowane architekturze. Ponowne zainteresowanie się architekturą klasyczną oraz znaczny rozwój sztuki budowlanej, pozwoliły na pojawienie się wielu monumentalnych dzieł. Nie powielano jednak wzorów antycznych. Na kształtowanie się architektury romańskiej, poza architekturą starożytnego Rzymu duży wpływ miała również architektura wczesnego chrześcijaństwa oraz architektura przedromańska, a zwłaszcza dziedzictwo okresu karolińskiego. Zasięg architektury romańskiej przekroczył granice Cesarstwa Zachodniego, obejmując również Europę Środkowo-Wschodnią czy Skandynawię. Jej wzorce razem z krucjatami dotarły również do Syrii oraz Palestyny. W okresie romańskim po raz pierwszy od czasów starożytnych ukształtował się w miarę jednolity styl, który objął swoim wpływem tak duży obszar.
Bardzo często wykorzystywanym materiałem budowlanym w okresie romańskim był kamień, najczęściej miejscowy (z uwagi na drogie koszty transportu) – piaskowiec, wapień, granit czy in., głazy narzutowe. Do konstrukcji cokołów, naroży budynków, obramowań otworów okiennych czy drzwiowych i gzymsów wykorzystywano starannie obrobionych ciosów. Kostki wykorzystywano również do konstrukcji lica ścian, jednak wewnętrzną część murów często wypełniana była kamieniem łupanym albo polnym czy łożyskowym. Cegły stosowano głównie w Lombardii, na południu Francji i na terenach północnych Niemiec, Polski, Danii czy Niderlandach. Jako materiał budowlany została ponownie rozpowszechniona dopiero pod koniec dwunastego Do łączenia kamieni oraz cegieł wykorzystywano zaprawy wapiennej. W Skandynawii, naszym kraju oraz na Rusi często wznoszone były świątynie, budynki mieszkalne oraz całe fortyfikacje przy wykorzystaniu drewna jako podstawowego budulca.